Durf te kiezen voor balans

De mentale drempel: durven loslaten

Binnen de fokkerij draait alles om vooruitgang. Toch ervaren veel veehouders dat de resultaten in de praktijk achterblijven bij de verwachtingen op papier. Jarenlang is geleerd om te sturen op fokwaarden. Deze cijfers geven houvast en controle. Maar wat als die controle schijnzekerheid blijkt?

Maak het verschil

De aAa-methode – oftewel het Triple A-systeem – vraagt vooralom een andere manier van denken. Het gaat niet om eenspecifiek onderdeel, maar om het geheel en de samenhang inde bouw van een dier. De mentale drempel om de focus op cijfers deels los te laten, is misschien wel de grootste uitdaging. Juist daar begint het verschil, kijken naar het grotere geheel in plaats van op details in te zoomen. Wie durft te kiezen voor balans, kiest voor een stabieler en duurzamer fokbeleid.

Van papier naar praktijk

Veel veehouders herkennen het: een goede stier op een goede koe en toch voldoen de dochters niet aan de verwachtingen. De genetische potentie is aanwezig, maar wanneer de aanparing niet klopt, komt deze niet tot uiting. Dit roept herkenbare vragen op:

• Waarom worden mijn koeien smaller?
• Waarom komt die hoge melkplas op papier niet terug in de tank?
• Waarom krijg ik geen uniforme koppel, ondanks de selectie van hoog genoteerde stieren?

Deze ervaringen maken duidelijk dat fokkerij meer is dan het combineren van hoge fokwaarden. Uiteindelijk bepaalt de bouw van de koe het resultaat in de praktijk.

Geen optelsom van fokwaarden

De fokwaarden geven aan hoe de dochters er gemiddeld uitzien, maar wat de veehouder krijgt is het resultaat van een
individuele paring. Daarom zijn fokwaarden vooral een selectiemiddel. Voor het maken van een goede paring is het noodzakelijk om de bouw van koe en stier op elkaar af te stemmen. Hier ligt het fundament van de aAa-methode. Niet het gemiddelde, maar de individuele behoefte van de koe staat centraal. Daarmee verschuift de focus van cijfers naar
functionaliteit.

Pak de oorzaak aan

De aAa-methode richt zich op de oorzaak van problemen. De methode is ontwikkeld vanuit de praktijk en analyseert wat een koe in haar bouw mist, in plaats van wat zij op papier toevoegt. De traditionele lineaire fokkerij stuurt sterk op cijfers. Een hoge melkindex geeft vertrouwen, maar een koe die uitsluitend op productie is gefokt, is niet altijd gebouwd om die prestaties langdurig en probleemloos vol te houden. Door te focussen op balans ontstaat een sterkere basis.

De rol van genomics

Genomics heeft de fokkerij versneld, maar blijft jarenlang doorwerken in de fokwaarden. Op papier lijken nieuwe, hoog
genoteerde genomicsstieren indrukwekkend, terwijl bewezen oudere stieren naar de achtergrond verdwijnen. Daarnaast verschuiven basisaanpassingen jaarlijks de cijfers. Dit kan leiden tot onzekerheid en onrust. Daarom kiezen veel veehouders bewust voor een praktische en onafhankelijke aanpak. De aAa-methode focust op functioneel gebouwde koeien die duurzaam en probleemloos produceren, met minder belasting voor de koe en minder zorgen voor de veehouder.

Coderen als basis voor richting

Een succesvolle toepassing begint met het volledig coderen van de veestapel. Alle koeien waarmee wordt doorgefokt, worden individueel geanalyseerd. De code geeft aan wat haar grootste functionele probleem is, maar nog belangrijker, wat de oorzaken van die problemen zijn. Je moet eerst de oorzaken van de problemen begrijpen, voordat je ze kan oplossen in de volgende generatie.

Coderen fokstieren

Ook de fokstieren van K.I. Samen worden officieel gecodeerd door gecertificeerde aAa-analyseurs. Jan Schilder en Maurice Kaul – grondig opgeleid in de aAa-methode van Bill Weeks – analyseren de bouw van de stieren. Jan vertelt: “Wij beoordelen de stier op de kwaliteiten die hij in meer of mindere mate bezit. Daarbij kijken we naar de samenhang tussen lichaamsonderdelen en hoe die elkaar beïnvloeden. De vorm bepaalt hoe een stier of koe functioneert. Het functioneren staat in directe relatie met de bouw van elk dier.”

Alle kwaliteiten

“De meeste stieren hebben voor alle zes de codes niet evenveel kwaliteit. We zien wel eens stieren waarbij alle kwaliteiten dicht bij elkaar liggen. Een goed voorbeeld hiervan is Big Malki (aAa 165423). Een correct gebouwde stier, met vorm en functie in balans, die ook de kwaliteiten aan de populatie toevoegde die op dat moment het meeste nodig waren.”

Bestaat dan de perfecte stier?

Jan benadrukt: “Een stier is zo goed als wat de koe kan gebruiken. Wanneer een koe behoefte heeft aan bijvoorbeeld
een breder kruis en meer ruimte voor het uier, kan een stier met code 3 voorop een goede keuze zijn. Tegelijkertijd zien we dat stieren met code 5 vaak goed aansluiten bij de huidige populatie.” Maurice vult aan: “Stieren die hoog scoren op aanhoudingscijfers laten vaak weinig extremiteiten zien. Vermijd daarom extreme stieren.”

Resultaat: fokken op balans

De keuze voor een stier met passende codes en minder spectaculaire cijfers is geen stap terug, maar een investering in de toekomst. Het aantal vaarzen dat uitvalt door bouw- en functioneringsproblemen neemt af. Dit leidt tot minder
reparatiefokkerij, meer levensduur, een hogere levensproductie en bovenal meer werkplezier. Door consequent te kiezen voor balans ontstaat een uniforme en probleemloze veestapel, met koeien die gebouwd zijn om te presteren én dat lang vol te houden.

De praktijk bewijst het

Durven kiezen voor balans vraagt vertrouwen. Wie kijkt naar wat een koe écht nodig heeft, bouwt aan een duurzame en toekomstbestendige veestapel. Uiteindelijk blijft één principe centraal staan: niet het papier, maar de praktijk bewijst het.

K.I. Samen: brede variatie in aAa-codes

K.I. Samen beschikt over een uitgebreid aanbod aAa-stieren met een brede variatie in codes. Voor iedere aanvulling binnen de veestapel is een passende stier beschikbaar. Dit biedt meer mogelijkheden om gericht aan te paren. Belangrijk is dat de gekozen stier aansluit bij het fokdoel van het bedrijf.